Aangeboren afwijkingen van de urinewegen

Aangeboren afwijkingen van de urinewegen komen veelvuldig voor. Sommige zijn asymptomatisch en worden bij toeval ontdekt (agenesie van een nier, hoefijzernier, agenesie van een zaadblaas), sommige veroorzaken vooral cosmetische problemen (coronaire hypospadie, webbed penis) en weer andere leiden tot chronische symptomen (bijvoorbeeld incontinentie bij ureterectopie), verval van de nieren (bijvoorbeeld recidiverende urineweginfecties bij vesico-ureterale reflux) of levensbedreigend functieverlies van de urinewegen (bijvoorbeeld cloacale malformaties en blaasextrofie).

pijnlijke mictie

Een infectie van de lagere urinewegen is de belangrijkste oorzaak van een pijnlijke mictie. Andere aandoeningen, zoals een vernauwing van de plasbuis, stenen of tumoren, leiden minder vaak tot pijn bij de mictie.

Plasklachten

Plasklachten komen vaak voor bij oudere mannen. Vroeger werden dit soort klachten vrijwel uitsluitend toegeschreven aan een vergrote prostaat. Omdat ook vrouwen de klachten kunnen hebben die werden aangeduid met de term ‘prostatisme’, worden dit soort klachten sinds enige jaren steeds vaker met de Engelse afkorting LUTS aangeduid (lower urinary tract symptoms, ofwel klachten die uitgaan van de lage urinewegen). Deze klachten kunnen veroorzaakt lijken te zijn door een subvesicale obstructie: ze worden dan obstructieve klachten genoemd. De klachten kunnen ook uit lijken te gaan van de blaas zelf: dan spreken we over irritatieve klachten. Bewust wordt het woord ‘lijken’ in de voorgaande zinnen gebruikt; mictieklachten zijn namelijk slecht tot matig gecorreleerd aan meetbare fysiologische of anatomische parameters, zoals de sterkte van de urinestraal of de grootte van het prostaatvolume. Een bemoeilijkte mictie wordt vaak veroorzaakt door een subvesicale obstructie, bijvoorbeeld als gevolg van een vergrote prostaat. De oorzaak kan echter ook gelegen zijn in een zwakke blaas (slecht contraherende blaas). Soms is er sprake van een combinatie van een zwakke blaas én een subvesicale obstructie. Naast een bemoeilijkte mictie is er bij deze patiënten ook vaak sprake van een urineresidu of incontinentieklachten.

Urologie

Urologie is het vakgebied dat zich bezighoudt met de werking en afwijkingen van de mannelijke en vrouwelijke urinewegen. Het is ontstaan als een chirurgisch specialisme, waardoor vooral de afvloedstoornissen en stoornissen van het opvangsysteem (nierbekken, ureters, blaas, prostaat, urethra) traditioneel een belangrijke rol spelen. Nauw verwant aan de urologie is de nefrologie, de kennis en pathologie van de vorming van de urine in de nieren, een overwegend internistisch specialisme.